Trong bối cảnh các kỹ thuật sinh học phân tử ngày càng phát triển, PCR và Real-time PCR đang trở thành công cụ không thể thiếu trong nghiên cứu và chẩn đoán. Cuốn sách“Kỹ thuật PCR và Real-time PCR: Từ lý thuyết đến thực hành” mang đến cho bạn đọc một hành trình trọn vẹn từ nền tảng lý thuyết, lịch sử hình thành kỹ thuật PCR cho đến quy trình thực hành chi tiết và ứng dụng thực tiễn trong phòng thí nghiệm.
1. Tổng quan về quyển sách đầu tay
“Kỹ thuật PCR và Real-time PCR: Từ lý thuyết đến thực hành” chính là quyển sách cô đọng tất cả các kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn của các tác giả trong lĩnh vực sinh học phân tử. Mở đầu bằng bối cảnh ra đời và lịch sử phát triển của kỹ thuật PCR cùng với các sự kiện liên quan khác nhau, tất cả được tóm tắt theo trục thời gian theo Hình 1 dưới đây.
Cùng với sự phát triển của kỹ thuật khuếch đại phân tử, điện di là phương pháp phổ biến để đọc kết quả mà kỹ thuật PCR đưa ra, giúp phân tách và phát hiện các phân tử sinh học với các kích thước khác nhau như nucleic acid và protein. Tuy nhiên, có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quá trình điện di gel agarose như tính chất cùa mẫu, gel agarose, nồng độ gel, độ dày gel, kích thước giếng,…. Những vấn đề thường gặp trong quá trình điện di và cách dự đoán nguyên nhân đã được các tác giả liệt kê chi tiết đi kèm với các thiết bị thực hiện xét nghiệm.
Theo thời gian, ngày càng có nhiều loại kỹ thuật PCR phổ biến khác ra đời như phản ứng chuỗi polymerase phiên mã ngược – reverse transcription polymerase chain reaction (RT-PCR), PCR lồng (nested PCR), PCR đa tác nhân (Multiplex PCR). Trong số đó, Real-time PCR là một cải tiến quan trọng của PCR cơ bản, kỹ thuật này khác biệt ở việc sử dụng thuốc nhuộm huỳnh quang để tạo ra các tín hiệu khi nhân bản DNA mục tiêu và phản ánh kết quả phản ứng theo thời gian thực bằng thiết bị chuyên dụng.
Thiết bị dùng để thực hiện Real-time PCR khác với PCR ở bộ phận quang học có chức năng đọc tín hiệu huỳnh quang được phát ra từ phản ứng. Hiện nay, trên thị trường có nhiều dòng máy khác nhau và việc lựa chọn dòng máy phù hợp cũng được trình bày chi tiết ở nội dung thiết bị thực hiện Real-time PCR, cùng một số lưu ý về cài đặt và thông số để đảm bảo độ nhạy và chính xác.
Nhìn chung, kỹ thuật PCR và Real-time PCR được ứng dụng rộng rãi trong các lĩnh vực chẩn đoán và nghiên cứu bởi tính chính xác và khả năng thực hiện tương đối đơn giản.
Bên cạnh đó, để giúp cho độc giả nắm được kiến thức cơ bản về một phòng thí nghiệm đạt chuẩn, nhóm tác giả đã đặc biệt biên soạn chương thiết lập phòng xét nghiệm chẩn đoán sinh học phân tử tiêu chuẩn nhằm hướng dẫn cách set up phòng thí nghiệm và kiểm soát kết quả xét nghiệm sao cho đảm bảo chất lượng nhất như nội kiểm, ngoại kiểm và các biện pháp khác.
Không chỉ dừng lại ở những trang lý thuyết, cuốn sách còn được xây dựng như một “protocol” trong phòng thí nghiệm. Nội dung thực hành đi từ hướng dẫn thiết kế mồi chuyên biệt đến tách chiết mẫu, thực hành các kỹ thuật PCR, kỹ thuật Real-time PCR định tính, định lượng và phiên mã ngược.
Mỗi chương thực hành có mục tiêu rõ ràng, vật liệu hoá chất dụng cụ cần chuẩn bị và quy trình chi tiết đến từng bước. Bạn đọc có thể áp dụng quy trình các bước, thay đổi và điều chỉnh cho phù hợp để thực hành trong phòng thí nghiệm của mình.
2. Đối tượng của quyển sách
Sự khác biệt làm nên giá trị của cuốn sách chính là kiến thức được cô đọng và biên soạn bởi những người trực tiếp làm nghiên cứu mỗi ngày, là quyển sách hay từ chính tay “thợ test” chuyên nghiệp viết nên. Mỗi chương không chỉ trình bày quy trình chuẩn, mà còn kèm theo nhiều case study thực tế và mẹo xử lý lỗi khi làm thí nghiệm – những kinh nghiệm mà hiếm cuốn sách tham khảo nào đề cập chi tiết đến từng nguyên nhân và tình huống.
Đây không chỉ là một tài liệu học thuật, quyển sách còn đóng vai trò như cầu nối giữa lý thuyết và thực tiễn phòng thí nghiệm, trở thành trợ thủ đắc lực cho kỹ thuật viên phòng xét nghiệm và cán bộ nghiên cứu đang tìm hiểu về lĩnh vực sinh học phân tử, cũng như sinh viên chuyên ngành sinh học, công nghệ sinh học và các ngành xét nghiệm.
Thông qua quyển sách, nhóm tác giả mong muốn chia sẻ những kinh nghiệm “thực chiến” được đúc kết từ nhiều năm gắn bó với phòng thí nghiệm, không chỉ giúp người đọc hiểu rõ nguyên lý, mà còn có thể làm chủ kỹ thuật PCR và Real-time PCR, ứng dụng hiệu quả vào nghiên cứu, giảng dạy và thực tiễn chẩn đoán.
3. Chia sẻ về hành trình viết sách
Hành trình biên soạn cuốn sách bắt đầu từ năm 2022, khi ý tưởng được hình thành và bản đề cương đầu tiên ra đời. Trong suốt hai năm tiếp theo, nhóm tác giả vừa đảm nhiệm công tác chuyên môn, vừa kiên trì thu thập tài liệu, nghiên cứu và viết nên những bản thảo ban đầu.
Đến cuối năm 2024, bản thảo được hoàn thiện và chính thức thành lập hội đồng nghiệm thu vào ngày 09/12/2024. Từ những góp ý sâu sắc của quý thầy cô trong hội đồng, nhóm tác giả lại tiếp tục hành trình “chạy nước rút”: chỉnh sửa cấu trúc, bổ sung nội dung, tinh chỉnh từng chương, vẽ lại hình minh họa để đảm bảo tuân thủ bản quyền.
Bước sang 2025, sau khi bản thảo hoàn chỉnh được chuyển đến NXB Đại học Quốc gia TP.HCM – một đơn vị uy tín trong lĩnh vực giáo dục, cuốn sách “Kỹ thuật PCR và Real-time PCR: Từ lý thuyết đến thực hành” chính thức ra mắt bạn đọc.
Nhìn lại chặng đường ấy, nhóm tác giả vẫn nhớ mãi những kỷ niệm khó quên: những đêm thức trắng miệt mài bên trang bản thảo, những lần căng thẳng họp chỉnh sửa hay những lúc xử lý hình ảnh tránh bản quyền. Tất cả đã góp phần tạo nên một tác phẩm ghi dấu lại thành tựu nghiên cứu cùng sự kiên trì và tâm huyết của nhóm tác giả.
4. Tổng kết
Chúng tôi trân trọng mời quý đồng nghiệp, bạn đọc quan tâm đến lĩnh vực sinh học phân tử đón đọc cuốn sách “Kỹ thuật PCR và Real-time PCR: Từ lý thuyết đến thực hành”, chia sẻ trải nghiệm và đóng góp ý kiến, mỗi phản hồi đều là nguồn động lực quý giá giúp chúng tôi tiếp tục hoàn thiện nội dung trong những lần tái bản sau. Bên cạnh đó, chúng tôi mong muốn cuốn sách sẽ trở thành cầu nối gắn kết cộng đồng nghiên cứu và thực hành sinh học phân tử cùng nhau chinh phục thế giới phân tử trong công nghệ sinh học.
Bạn đọc có thể cập nhật kiến thức và sở hữu cuốn sách qua website: abtvn.com hoặc fanpage: https://www.facebook.com/abtcorporation
Khi sử dụng sách làm tài liệu tham khảo, xin vui lòng trích dẫn nguồn tài liệu tham khảo như sau:
Nguyễn Thị Thu Thảo, Đỗ Ngọc Diễm Trúc, Nguyễn Duy Khánh, & Phan Thị Ngọc Diễm. (2025). Kỹ thuật PCR và Real-time PCR Từ lý thuyết đến thực hành. Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.
Nhóm tác giả cùng tập thể ABT xin chân thành cảm ơn sự quan tâm và yêu thương đến từ các độc giả!
